Munur á milli breytinga „Ritgerð (SG-05-11) Lit eitt um vaz astandið hér í bænum“

Úr Sigurdurmalari
Jump to navigationJump to search
Lína 19: Lína 19:
 
<br/>segja hvað ödugt er orðið að fá gott neislu
 
<br/>segja hvað ödugt er orðið að fá gott neislu
 
<br/>vatn <sup>víða</sup> í Reykjavík, nema með ærnum
 
<br/>vatn <sup>víða</sup> í Reykjavík, nema með ærnum
<br/><u>beinlinis</u> eða <u>obeinlínís</u> kostnaði  s em altaf eikst meirog meir eptir því sem húsin færast meirog meir bæði til austursogvesturs upp eptir hæðonum sem allar munu vera vaz- lausar svo að kalla
+
<br/><u>beinlinis</u> eða <u>obeinlínís</u> kostnaði  s<sup>em altaf eikst meirog meir eptir því sem húsin færast meirog meir bæði til austursogvesturs upp eptir hæðonum sem allar munu vera vaz- lausar svo að kalla</sup>
 
<br/>að haknað <sup>urinn</sup> er mikið óbein línis gerir
 
<br/>að haknað <sup>urinn</sup> er mikið óbein línis gerir
 
<br/>það að verkum að flestir munu litið
 
<br/>það að verkum að flestir munu litið

Útgáfa síðunnar 1. júní 2012 kl. 09:40

  • Handrit: SG:05:11 Lít eitt um vaz ástandið hér í bænum
  • Safn: Þjóðminjasafn Íslands
  • Dagsetning: XXX

  • Lykilorð:
  • Efni: Sigurður Guðmundsson lýsir vatns ástandinu í bænum og kemur með tillögur að vatnsveitukerfi fyrir Reykjavík.
  • Nöfn tilgreind: XXXXXXX

Lít eitt um vaz ástandið hér í bænum

  • Texti:

bls. 1


Lit eitt um vaz á standið héri bænum

maður skildi halda að
það erværi öllum kunn ugra enn frá þurfiþirfti
segja hvað ödugt er orðið að fá gott neislu
vatn víða í Reykjavík, nema með ærnum
beinlinis eða obeinlínís kostnaði sem altaf eikst meirog meir eptir því sem húsin færast meirog meir bæði til austursogvesturs upp eptir hæðonum sem allar munu vera vaz- lausar svo að kalla
að haknað urinn er mikið óbein línis gerir
það að verkum að flestir munu litið
hafa tekið eftir honum, og vil eg
því leifa mér stutt lega að athuga
þett að mál.
það sem first þarf að athug er þá þettað
1 er bænum nokkur hætta búinn af þessu
vasleisi 2 er kosnaður sá sem leiðir af
almennu vazleisi svo mikill að það borgi
sig að reina að bæta úr því, 3 kverninn ∫ vilja menn láta gera það og hvernig
hefir það verið gjört ∫ 4 ∫∫ kvörninn mundi ∫∫hvað mikið vatn þarf bærinog
þáð vera hentast að halda því afram og
að bæta úr því ∫∫ 6 hvað er unnið með það ef það feingist lagað
kvað hinu firsta viðvíkur þá higg eg
að bænum sé mjög mikil hætta búinn
ef það er skoðað frá vissuréttu sjónar miði, first
ef eldsvoði kæmi upp í þingholtunum
eða vestur um hóla völlinn og þari grend| þar næst hefir
vazleisið þaðí för með sér að þeir hlutar
af bæar stæðinu sem eru fegustir og heil
næm astir biggjast seint eða aldrey sem
eru þingholtinn eða skóla vörðuhæðin
og hóla vollur og þar vestur af, það gefur
kverjum að skilja að það gérir einginn að
ganni sínu að búa á þeim stöðum þar sem
að einúngis vazburður kostar 60 í peníngum
um árið þettað veit eg að það hefir kostað
að sækja vatn frá landakoti, enn það er
víða óbein línis kosnaður og því taka
margir lítið eptir því eins og áður er sagt

hvað hinu öðru víð víkur hvað það kosti
til jafnaðar hér í bænum að nálgast
það vatn sem maður þarf, þá er ekki
auð gért að géra á æltun yfir það
nema upp á slump í firra voru hér
als í bænum 387 familiur af þeim géta að eíns
komið hér til greina 304 famílíur, enn af
því margar af þeim sækja sjálfar sitt vatn
þá gétur maður ekki bein línis talið þær
allar, enn eg higgnærri sanni að telja
220 familiur sem meir eða minna
kasti ærnum peningum fyrir að sækja
vatn, það er almenn regla hér í bænum
að borga 3 sk á dag fyrir vazburð eða 12rd um árið

bls. 2

[bakhlið]
flest öllum sem eg hefi talað við ber sam
ann um að þettað sé þó ekki nema
tæplega sú hálfa borgun því að
flestir sem sækj vatn fá meira í
mat og kaffe etc enn 3 skildingumsvari
á dag, setjum nú að 220 familiur
borgi 6sk á dag, það verða 5031rd68sk☐ 5018rd. 72sk.
um árið og það er það allra minsta
því í þótt sumir af þeim borgi ef til
vill lítið eitt minna þá borgar fjöldinn
af þeim eflaust tölu vert meira svá mér
er i raunog veru nær skapi að álíta
að flestir borgi sem svarar 8sk á
dag það irði = ∫67090rd?? um árið ∫6709rd1mark 6691rd. 64sk.
sumir hafa viljað géra kostnaðin 12sk á
dag ∫ og það er ef laust rétt kvað sumum ∫ það irði 10037 rd. 48d1063rd 40sk um árið
husum við kémur, enn ef það er tekið
sem al ment þá verður það of mikið,
af þessu sést að hér er einganveginn
um svo mikla smá muni að tala sem
eg higg að margir haldi því ef
þettað er rett að kosnaðurin velti
??yfir7? yfir 5-7000 5-10,000dölum á
ári þá er þettað eingann veginn
svo lítið og virðist þó að það hljóti
að borga sig að fara smá samann að hugsa umað
fara að bæta úr því se það hægt.
¯ hvað því þriðja við víkur þá hafa
menn hingað til látið sér nægja að grafa
brunn a (sem víða er mjög illa hirtir og
ó helinæmir) þar næst hafa men kostað
ærnum peningŨm uppá að grafa brunna
til að setja pasta í þettað hefir eins og
öllum er kunnugt geingið mjög misjaft
stundum hefi það orðið alveg árangurs
laust enn kostað þá mikið, stundum
hafa menn náð litlu einu af slæmu
vatni og stundum tölu verðu af
litt brúkanlegu enn skjaldann
góðu vatni þettað er nú reinslan, en þrátt
fyrir það þá eru margir þeir sem
á líta að menn géti með hægu móti grafið
upp vatn alstaðar hérí hæðonum einkum
í skóla vörðu hæðinni (betur að þeim
irði að því) eg fyrir mitt leiti er hér um
bil sann færður um að litlar sem eingar
upp sprettur muni vera hérí hæðonum
hærra enn Skólaholtskotslindinn því
t.a.m. ef hún kæmi hátt að þá hliti hún
að spretta upp með miklu meiri braða, og
sama er að segja um allar upp sprettur sem
spretta upp hér úr og undann hæðonum altí kringum
tjörninaa

bls. 3

[framhlið. Þetta er á aðskilinni örk sem hefur verið skrifað tölustafurinn 2 með bláum trélit.]


hins vegar gætu menn
eflaust grafið polla til að láta
rignigar vatn setjast, og gæti
það verið betra enn ekkert enn
slíkt kalla eg einga brûnna ∫ það ∫ en ekki hafa stöðugri upptök
hefir ef laust verið rett eins og á
hefir staðið hingað til að grafa þessa
brunna og hafa þá suma með posttrjáin
i enn af því að þessir brûnnar og póstar
kosta tölu vert ár lega ∫ og það getur kostað ∫ 60-100rd á ári
geisi peninga að grafa þá brunna sum staðar þarsem þá
ekki er hægt að komast hjá að reina að grafa
þá ∫ þess vegna er eg farinn að verða efa blandinn ∫ vegna þess að bíginginn eigst altaf uppeptir hæðonum
um hvert ekki væri rettara að taka
upp ein hverja nýá áreið ann legri
aðferð til að ná nógu vatni í bæinn eða nokkurrn hluta hans ef unt væriog
ef það gæti borgað sig heldurr enn að
vera oft að grafa uppá von og óvon og kosta til þess ærnu fé
— [????] 4 atr riðið hvernig hentast muni
vera að bæta úr þessu er örðugast
þá er fist að athuga hvað mikið vatn þarf
Reykjavík eins og hún er nú með
2000 höfða tölumanns hún þarf í mesta
lægi 4000 qubik fet á dag, eftir því sem
útlendir á kveða að þurfir til hinna
stæðstu bæa, þar sem allar götur eru þveignar
dæglega það eru 2 feta mann eða tæp
hálftunna, eins og nú stendur á i Reykjavík
þarf valla meira en 2000 qúbik fet
eða 1 fet á mann þá þori sé reiknað það sem
allar skepnur drekka __ og sem þarf til þvotta etc
til þess að veita bænum þettað lítilræði sem
hann þarf af vatni higg eg að þurfir að eins
eina eða tvær lítil fjörlegar uppsprettur
af góðu vatni ∫∫ því eptir lögmáli náttúr ∫∫því vatnið erið ið að renna þegar það rennur á hundrað nótt og dag
fræðinnar á að rennavatn sem rennu í gégnum 1”
víða ferhirnda pípu með með 10 feta þrístíng
9400 qubik fet á 24 timumstundum (nóg handa 9000 mans)
enn með 5 feta þrístíng 6500 qúbik fett á 24 stundum
enn með 3 feta þrístíng 5125 qúbikfet á
24 tímumstundum Eg hefi opt verið að hugsa
um þegar eg hefi geingið hér í kring um
bæin hvað ann men gætû hen með hent-
ugustum hætti feingið nóg vatn handa
bænum sem menn gætu veitt uppá þañ hæðsta
staði bænum ∫ og aptur þaðann ef menn ∫ án þess að þurfa þrístingar maskínu
vildu gégnum allan bæin og uppí öllhús
ef menn svo vildu ∫∫ eg hefi helst feingið
augastað á nirðu brúninni á krínglu
mýri þar er eitt stort dý (kallað grænadý)
sem er vazmikið og víst með agætu vatni
þar hjá eru 2 önnur dý og er mjög hægt að veita þeim öllum dýum</sup samanní eitt


nóta<corr>nota</corr>∫∫ það eru sár fáir staðir í heimi þar sem
vatninu verður komið svo hátt með eginn
þrísting nema New york og Christjania og
að nokkru leiti Róma borg og Bergen
[á þessa síðu hefur Sigurður Guðmundsson krassað alskyns útreikninga með blýanti sem er að mestu undir textanum sem skrifaður er með penna]

bls. 4


[bakhlið]
með nærri því eingum kostnaði
skóla vörðu hæðinn er hæðsti
[???] staður heri bænum hús er 134 fet
yfir sjáfar mál öll þessi dý eru og
herum bil 134130 fet yfir sjáfar mál
þar mundi og með hægu móti meiga géra
frá 3-5 feta þrísting á vatnið og eftil
vill 10-12 ef tekin væru þau 10-11 dý
sem eru uppá miðri krýnglu mýri ∫ átt á litlum bletti
nálægt minni öskju hliðinni og veitt
í opnum skurði sam ann við hin, þau eru hærri enn hin 15-20 fet hærri þau austustuog öll á litlum bletti þau austustu, enn þau vestustu eru 10-12 fet
— síðan irði dáltiið að hlaða kringum grænadý
þar sess alt vatnið kæmi samann í eitt ∫ til ∫ og minda þar eins konar kér
þess að vatnið gæti orðið 3-5 fetá hæð
að mínsta kosti til að ná vaz þrísting
síðan irði maður að leggja járn pípusem
til þess væri gérð 1 ½” – 2” víða neðarléga
úr því héri og grafa háa ofossi jörð [teikning af vatnsveitukéri]
1 ½ al til 2 ál alla leið ofan á hæðstu
skóla vörðu fyrir hæðina og hlaða þar upp
annað kér (beholler) sem vatnið rúmi í nóttog dag tafarlaust
það irði að vera svostórt að það tæki
— nóg vatn fyrir allan bæinn, ef að þíttað er
rétt út hugsað þá gætu menn á samahátt
veitt vatniðnu hvört sem menn vilja
um allann bæinn ∫ því alter undir ∫ og uppí húsin
því komið að koma þvívatninu á nógu háfanstað
og það heldeg ekki mistækist með þessu móti því þannig mun það vera gjört ann arstaðar í bæjum þar sem því verður kom ið við
Eg bíst við að mörgum ói við þegar að
þeir hugsa um vega leingdina og haldi
að þettað verði ókljúandi kostnaður enn
þegar betur er að gætt og haft tillit til hvað
vasburðurin kostar og hvaða fram för
þettað væri ∫ ef það tækist þá finst mér ∫fyrir bæinn
þá vera vert aðskoða hvað það kostar
vegaleingdinn er að eins 757 faðmar ∫ þar af ∫að oreiknuðum kollonum
eru 200 skóla vörðu hæðinn enn hitt mýri
og mold sem mjög er hægt að grafaí eg géri
því ráð fýrir að það kostaði 24 sk-2mörk faðmurin,
að grafa og moka aptur yfir þessa 557 faðma,
það irði 139rd 24sk — 185rd 4 mörk X X í Norvegi kostar 7 skildinga danska að grafa faðmin (eða 4 Norsku) fyrir að leggja pípur þegar menn hafa minkandi skurða rekur t.a.m. 4 það mundi því borga sig að kaupa sér 8 af þeim [teikning af fötu þjappara. “Rör” þvers og rör sem kemur langsum ofan í mitt rörið
enn að grafa 200 faðmana uppeptir hattinñ
géri eg rað fyrir að kostaði 4m faðmurin
það irði 133rd– 2 mörk samtals 319rd 4 mörk
jarn pípurnar kosta í ∫ Englandi 2” pípur Skotlandi
68sk – 84sk pr jorð meðal góð þípa ætti
þá að kosta 1230rd 12sk alla leið
enn hefði maður pípun aðeins 1½” sem kostar
52-64sk pr jorð meðaltal af því irði þá 12[??]rd. 35 ——— 1549rd. 12ð
938rd 35sk samtals ∫ 1300 —— 1600VI∫
hér vantar að reikna frakt og að alkerið sem
væri fístum sinn nóg að hafa 10 al á hvernveg ∫ að setja niður pipurnar mundi
2 ½ al ádípt því altaf mætti þá leinga það ef þirfti kostað eins lítil ræði

        því						   ∫∫ það kostar 100-150rd ef innra lagið


eg higg|að maður ætti að géta hamið nögu vatni er att lagt i cement þar þarf. [???] 9 10,000 en þá, þarf að stækka kepið þeim
fyrir c2000rd | allra helst ef men hefðu 1½“ pipur og það með öllum helsta um búning
sem þa[r]f


  • Gæði handrits:
  • Athugasemdir: Skrifað á bláa örk sem er 20,9x34 cm. Sigurður Guðmundsson skrifar á vinstri helming arkarinnar og skilur hinn eftir auðan fyrir athugasemdir.
  • Skönnuð mynd:

  • Skráð af:: Edda Björnsdóttir
  • Dagsetning:05.2012

Sjá einnig

Skýringar

<references group="sk" />

Tilvísanir

<references />

Tenglar